Post Natale Depressie: de grijze wolk

Post Natale Depressie

Één op de tien vrouwen in Nederland krijgt in min of meerdere mate last van een Post Natale – of Post Partum Depressie (PPD).  Er vinden zo’n 220.000 bevallingen per jaar plaats in ons land, dus dat betekent jaarlijks minstens zo’n 22.000 moeders die hiermee worstelen. Dat is nogal wat! Uitreiken voor hulp is voor veel van deze moeders moeilijk, net als het vinden van de juiste hulp. Het gevolg is dat je veel langer met PDD klachten blijft rondlopen dan, naar mijn idee, nodig is. Lieve moeders met een PPD, er is echt goede hulp. Jullie zijn niet gek, en het is niet jullie schuld dat je hiermee rondloopt. Lees alsjeblieft verder! Ik leg in deze uitgebreide blog uit wat een PPD is en vooral: wat essentieel is om te weten en wat meestal niet wordt aangereikt door de huisarts, POH-GGZ en psycholoog.

Gegijzeld

Waarschijnlijk denk je niet meteen ‘oh ik voel me rot, ik zal wel een PPD hebben.’ Je voelt je  gewoon niet goed, alsof er een grijze waas over je leven is gekomen. Misschien voel je je geremd voelt in je energie, je gevoel van geluk, en je sociale ‘zijn’. Alsof je daar ineens niet meer bij kunt. En daarbij misschien het gevoel er niet toe te doen, waardeloos te zijn, het leven niet aan te kunnen, niets anders willen dan onder je deken in bed kruipen en je ogen voor alles te sluiten. Of doodmoe zijn omdat je continu overbezorgd bent en getergd wordt door gedachten dat je baby iets afschuwelijks zal overkomen. Wat het nog erger maakt is dat je daar niet aan toe kunt geven, want er is daar een kindje dat jou helemaal nodig heeft. Je zit dus voor je gevoel vast in een situatie die je gevoelsmatig niet aankunt maar waar je ook niet uit kunt.

Uitzichtloos

En dan is er ook nog de schaamte en het schuldgevoel. Je zou over moeten lopen van liefde voor dat prachtige kleine wezentje, maar je voelt het niet. Of je voelt zelfs afkeer voor je baby. Eigenlijk kun je de zorg niet (ver)dragen. Je hebt gedachten die je niet wilt hebben, maar die toch opkomen. Of je bent juist overbezorgd en wordt geplaagd door (irreële) gedachten over wat er met de baby kan gebeuren. Misschien denk je daardoor dat je gek wordt. Daarbij komt dat je dit waarschijnlijk niet wilt laten merken aan je omgeving. Dat kan worden versterkt door goed bedoelde adviezen (‘het is ook een hele verandering zo’n kindje, je moet gewoon even wennen’), waarin je weinig begrip ervaart. Uit schaamte verberg je naar buiten toe hoe je je werkelijk voelt. Je voelt je afschuwelijk, de situatie lijkt uitzichtloos en je voelt je er helemaal alleen mee. Waar is de uitgang?

Afleidingstruc

Wat ik van de daken wil schreeuwen is: lieve moeder, je zit gevangen in een gedateerd overlevingsmechanisme!! Een afweer. Die grijze deken, die rem, die negatieve gevoelens en gedachten hebben namelijk maar één functie: en dat is het afdekken van dieper gelegen, pijnlijke gevoelens die je hebt moeten verdringen toen je zelf nog maar héél klein was. De inhoud van de akelige gedachten en gevoelens die voortkomen uit je Post Natale Depressie hebben geen enkele waarheidsgehalte. Ze leiden je aandacht af van je eigen, verdrongen oude pijn en maken je wijs dat er in het hier en nu iets mis is met jou. Heel effectief, maar wel heel naar, want je raakt het contact met jezelf en je kindje kwijt, en met je partner en eventuele andere kindjes. En je gaat in al die narigheid geloven.

Onvervulde basisbehoeften

Maar waarom kom je daar dan nu in terecht? Daarvoor is het nodig iets te weten over die overlevingsmechanismen, oftewel afweer. Die hebben we allemaal moeten ontwikkelen in onze eerste kinderjaren, toen we volledig afhankelijk waren van de zorg van anderen, op momenten dat onze basisbehoeften niet werden vervuld. Basisbehoeften als voeding, warmte, en veiligheid, maar ook emotionele behoeften zoals liefdevolle aanraking en aandacht, aanmoediging en troost. Die momenten hebben we allemaal gekend, omdat geen enkele ouder – hoe lief en bewust ook – in staat is op elk moment in álle behoeften van zijn kinderen te voorzien. Gewoon omdat je als ouder niet altijd weet wat nu precies de behoefte is van je baby, of omdat je er niet bent, of omdat je stress hebt op je werk, of omdat je relatieproblemen hebt, ziek bent, er net een dierbare overleden is …

Niet jouw schuld

Toen ik deze blog liet lezen aan iemand die een PPD heeft gehad, gaf ze me terug dat ze dit niet had willen horen toen ze nog in haar PPD zat – en dat ze het nu nog moeilijk vindt. Je zou erin kunnen lezen dat je dus als moeder met een PPD niet de basisbehoeften van je kind aan het vervullen bent en hem daarmee een probleem bezorgt voor de rest van zijn leven. Ik snap heel goed dat het je het gevoel kan geven dat je nog eens extra ingewreven krijgt dat je het niet goed doet. Toch hoop ik dat je verder leest, want het is absoluut niet bedoeld om je schuldgevoel te versterken. In tegendeel: het geeft je de sleutel tot de uitweg! Ja, op het moment dat je in een PPD zit ben je minder goed in staat om je baby te geven wat hij nodig heeft. Onthoud dat alle moeders, ook moeders die geen PPD hebben, niet alle behoeften van hun kindje kunnen vervullen. Alleen door je daar bewust van te zijn, help je je baby al heel erg. Dus veroordeel jezelf er niet op, het is jouw schuld niet. Het is niemand zijn schuld, maar gewoon de ‘human condition’. Bovendien heb je nog alle tijd om dingen te herstellen en de kans om je kindje later in zijn leven te helpen om eerdere ervaringen te verwerken.

De impact van afweer

Gelukkig helpt onze afweer ons als kind om deze waarheid, dat we niet krijgen wat we nodig hebben, niet ten volle te beseffen. Depressieve gevoelens en gedachten, inclusief schaamte en schuld, zijn dus zo’n vorm van afweer. Daarnaast heb je nog vier andere: angst, boosheid, pleasegedrag en onverschillig, vermijdend gedrag. Dankzij die afweer overleven we dus onze kindertijd en kunnen we ons desondanks ontwikkelen tot redelijk functionerende volwassenen. Redelijk functionerend, want als we eenmaal volwassen zijn leidt die afweer juist tot problemen. In mijn praktijk zie ik dagelijks de gigantische impact die deze afweer heeft op hoe wij de wereld waarnemen en hoe we er op reageren. En hoe dit onbewust zo bepalend is voor hoe we met situaties in ons dagelijks leven omgaan. Van klein, zoals, ik noem maar iets, hoe je erop reageert als je partner de afwas niet heeft gedaan, tot groot. Zoals de komst van een kindje.

Exacte overeenkomst

Je afweer wordt namelijk continu onbewust en volautomatisch geactiveerd in allerlei situaties in je dagelijks leven. Situaties die misschien een hele kleine, maar wel hele exacte overeenkomst hebben met een situatie die je, toen je klein was, als pijnlijk hebt ervaren en hebt moeten verdringen. Vaak heeft het te maken met situaties waarin je waarneemt dat je wordt afgewezen, verlaten, genegeerd, overvraagd, gekleineerd, gebruikt. Ik zeg ‘als je dat waarneemt’, want het hoeft niet per sé ook echt waar te zijn. Maar je brein interpreteert het zo. En je reactie is bliksemsnel: je wordt boos, raakt gespannen of bang, neerslachtig of je gaat keihard je best doen voor de ander. Of je maakt je gevoel weg en leeft er als het ware overheen.

Onvermijdelijk aangeraakt

De komst van een kindje in je leven is een intense gebeurtenis, en als je even stilstaat bij wat je net gelezen hebt, is het natuurlijk niet gek dat dat van alles aanraakt. Daar is ineens een heel kwetsbaar, afhankelijk wezentje dat volledig afhankelijk is van jou voor zijn behoeften. Net zoals je dat ooit zelf bent geweest… Wat jij zelf hebt meegemaakt toen je een baby en wat je hebt moeten verdringen, wordt onvermijdelijk aangeraakt tijdens je zwangerschap, bevalling en als je kindje er eenmaal is. Dat geldt voor iedereen, maar niet iedereen heeft hetzelfde afweerprofiel en iedereen heeft zijn eigen verhaal. Het probleem is dat je daar geen bewuste herinneringen aan hebt. Maar je emotionele brein, je onderbewuste, heeft die ervaringen wel degelijk opgeslagen. Dat zorgt ervoor dat je afweer wordt geactiveerd. Dat geldt voor iedereen, maar de mate waarin dat gebeurt kan natuurlijk verschillen. Ook de mate waarin je er zelf last van hebt. En de manier waarom het tot uiting komt. Blijkbaar leidt dat bij één op de tien vrouwen tot wat bestempeld wordt als een Post Natale Depressie. Ik zou liever zeggen, tot een zeer heftige afweer reactie.

Niet gek

Wat je zelf hebt moeten verdringen als kind kan er helaas voor zorgen dat je, als je zelf met de zorg voor een kindje wordt geconfronteerd, jezelf tegen je oude pijn beschermt. Als je in een PPD terecht komt is dat heel duidelijk merkbaar. Heel afschuwelijk om te ervaren, maar het is dus niet jouw schuld dat je daarin terecht komt! Het zegt alleen maar iets over wat jij vroeger als kindje zelf hebt moeten ervaren en verdringen. Als je dit weet, kun je in elk geval aan de kant zetten dat je gek wordt en hopelijk ook  je schaamte en schuldgevoel. En weet ook dat je er dus echt uit kunt komen. Ook al voelt het uitzichtloos, het zal echt niet altijd zo blijven.

Wat te doen?

Wat kun je doen als je in een Post Natale Depressie zit? Allereerst is het belangrijk om uit te reiken naar mensen in je naaste omgeving. Al is het moeilijk, vertel een paar mensen die dicht bij je staan en je kunnen helpen hoe het écht met je gaat. Dat lucht niet alleen op, het helpt je ook voorbij aan de schaamte en de isolatie. Geef aan dat je hulp nodig hebt; voor je zelf of bij de zorg van je kindje. Kijk samen naar wat jij nodig hebt om voor jezelf te kunnen zorgen én je baby een zo stabiel mogelijke omgeving te bieden.  Zo creëer je ruimte voor jezelf (en je partner) om hulp te zoeken.

De reguliere weg

Als je op internet zoekt dat is het algemene advies om ook langs de huisarts te gaan. Dat is natuurlijk altijd goed om te doen. Die verwijst je waarschijnlijk naar de POH-GGZ of een psycholoog. Of je krijgt direct antidepressiva voorgeschreven, al dan niet in combinatie met gesprekken bij de POH-GGZ of psycholoog. Praten lucht op en je hebt dan ook het gevoel dat je er niet alleen voorstaat. Belangrijk om voor ogen te houden is dat je uiteraard zelf de keuze hebt in wat voor soort hulp of behandeling je wilt! Je hoeft niet aan de medicatie als je dat niet wilt. Laat je vooral goed voorlichten over de mogelijkheden die er zijn. Laat je partner je daarbij helpen als je het zelf moeilijk vindt om alles op een rijtje te krijgen. En kies dan voor wat goed voelt voor jou.

Van harte welkom

Je bent ook van harte welkom bij mij. Ik help je met het creëren van een vangnet zodat jij kunt werken aan je herstel terwijl je baby ook in goede handen is. Dan kijken we samen naar hoe jouw PPD is getriggerd en brengen we in beeld welke dagelijkse situaties het als het ware steeds weer aanvuren. Ook onderzoeken we welke pijnlijke ervaringen uit je eigen kindertijd worden bedekt door die depressieve klachten. Je leert hele concrete stappen waarmee je steeds meer onder die grijze wolk vandaan kunt komen. Steeds meer roze in plaats van grijs, je levenslust en eigen kracht weer terug – en je gaat de liefde voor je baby steeds meer voelen stromen.

Wil je meer weten? Neem contact met me op en stel je vragen of maak een afspraak voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Meer over Post Natale Depressie of PPD? bekijk de documentaire ‘Roze Wolk’. Daarin vertellen vier dappere vrouwen openlijk over hun ervaringen met PDD.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.